Wpisy oznaczone tagiem północ

Śnieg

Kategoria: Góry

39Temperatura na biegunie południowym jest znacznie niższa niż na północy. W ziemie, wynosi niekiedy minus pięćdziesiąt stopni. Rekordowe ilości śniegu nie spadają jednak na biegunach, lecz na zachodnim wybrzeżu USA. Na przełomie lat 1971 – 1972 w górskiej miejscowości Paradise w stanie Waszyngton spadło w sumie 31 metrów śniegu. Najgrubszą pokrywę śniegową, zanotowano zaś w Kalifornii w 1911 roku. Zanotowano tam wówczas 11,46 metra śniegu. Lód pokrywający Grenlandię ma 1,5 kilometra grubości, ale pokrywa lodowa skuwająca Arktykę w niektórych miejscach ma nawet 4,8 kilometra. Jej grubość mierzy się za pomocą fal dźwiękowych. Wieczna zmarzlina, to nigdy nieodmarzająca ziemia. Najgrubszą jej warstwę odkryto na Syberii w 1982 roku. Sięgała wtedy 1370 metra. Góra lodowa zaś, to pływający w oceanie fragment lodowca. Wielkie góry lodowe, wystają ponad 120 metrów nad powierzchnię wody, a niekiedy to tylko jedna dziesiąta ich wysokości. Wodospady powstają wówczas, gdy rzeka pokonuje próg z twardej skały leżącej na skale mniejszej. Miękką skałę woda wypłukuje szybciej, toteż twardsza staje się progiem. Przełamując się przez próg woda spada w ogłuszającym hałasem i tworzy obłoki drobnych kropli. Najwyższy wodospad świata to Aniel w Wenezueli. Woda spada tam najpierw z wysokości 807 metrów, a różnica poziomów wynosi 1052 metry. Słynne wodospady Niagara leżą na granicy USA i Kanady. Składają się na nie American Falls o szerokości 320 metrów oraz Canadian Fallus o szerokości 675 metrów. Wodospady powoli przesuwają się w górę rzeki. W ciągu ostatnich dziesięciu lat, woda wypłukała 11 kilometrów skały. Ciekawie wobec wodospadów zachowują się łososie. W porze tarła wracają one z mórz do rzek. Gdy dotrą do ujścia, płyną pod prąd, omijając bystrza. Aby pokonać progi rzeczne skaczą. Jeśli napotkają zaporę, płyną tunelami, aby dotrzeć w górę rzeki. Wyspy na planecie Ziemi, powstają w różnorodny sposób. Niektóre są wierzchołkami podwodnych gór lub wulkanów, inne były niegdyś częścią kontynentu, lecz otoczył je woda, gdy podniósł się poziom mórz. Grupa wysp zwana jest archipelagiem. Największym archipelagiem jest Indonezja, składająca się z ponad trzynastu tysięcy wysp. Rafy z kolei powstają z miliona małych koralowców. W ciepłych morzach i oceanach, rafy bardzo często otaczają niewielkie wyspy. Na Oceanie Spokojnym, wiele wysp otoczonych jest przez rafy. Niekiedy wyspa pochodzenia wulkanicznego znika i zostaje po niej tylko koralowy krąg, zwany atolem. Największą rafą koralową jest Wielka Rafa Koralowa u wschodnich brzegów Australii. Ma 2200 kilometrów długości i zbudowana jest z 400 gatunków koralowców. Zjawisko to kształtowało się przez dwa miliony lat. Rafa koralowa to raj dla wielu gatunków zwierząt, między innymi dla bajecznie barwnych ryb. Korale zaś, to szkieleciki zwierzątek, zwanych polipami.

Między półkulami

Kategoria: Flora i fauna, Świat

27W Ameryce południowej, araukarie, zwane małpimi układankami są odpowiednikiem drzew iglastych tajgi. Zamiast Igiel mają wodoodporne łuski, a ich szyszki wyglądają nieco inaczej. Zasada żywienia się nasionami jest podobna, tylko ptaki już są inne. Tam, gdzie okres wegetacji jest dłuższy, pojawia się fikroja, mamutowiec z południa. Podobnie jak na zmrożonej północy lasy w Chile karmią niewiele zwierząt i na tym kończy się podobieństwo do tajgi. Jest to zadziwiający świat maleńkich stworzeń. Zamieszkuje tam zwierzę, zwane kotkot, to najmniejszy kot w obu amerykach. Nie wiadomo, dlaczego tutejsze zwierzęta są tak malutkie, ale dzięki temu mogą przetrwać na niewielkich racjach żywieniowych. Gdy w Chile zaczyna się zima, na półkuli północnej nadchodzi wiosna, na której rosną lasy liściaste, które budzą się wiosną do życia. Pod koniec wiosny cały krajobraz otulony jest świeżą zielenią. Dzięki temu, że lasy te są liściaste, mają całkiem inny charakter. Liście chwytają znacznie więcej słonecznego światła niż igły, ale są tez cienki, miękkie i jadalne, a liściożercami żywią się następne stworzenia. Wiosna w ogromnych liściastych puszczach Europy Wschodniej i azjatyckiej części Rosji to czas radości i wzrostu w wielkim świecie roślin i zwierząt. Przynajmniej nasiona drzew iglastych są jadalne. Jednak dostępu do nich bronią pokrętne szyszki i trzeba specjalisty, żeby się do nich dobrać, a sztuka ta wcale nie jest łatwa. Świetnie sobie z tym radzi jest krzyżodziób świerkowy. Swym niezwykłym dziobem potrafi rozdzielić łuski i językiem wydobyć nasiona. Ptaki mają szczęście; kiedy zbiorą żniwo, mogą odlecieć na południe. Jest jedno zwierzę, które jest aktywne przez cały rok w tajdze i potrafi tam przetrwać, jest to rosomak. Uważany jest za skrzyżowanie niedźwiedzia z wilkiem, ale w rzeczywistości jest wielką łasicą. Jego wielkość pozwala mu zachować ciepło ciała. Jest tak niewielki i silny, że może nawet powalić dorosłego karibu, a przy swoich rozmiarach potrafi zjeść więcej, niż wszystkie inne zwierzęta. Mieszkańcy tej krainy mogą od narodzin aż do śmierci nigdy nie napotkać człowieka. Lasy północy są największe na świecie, ale żeby zobaczyć drzewa iglaste, które osiągnęły pełnię wzrostu, trzeba przemierzyć ponad tysiąc kilometrów w kierunku południowym. Na tych terenach woda nigdy nie jest skuta lodem. Jeśli nawet nie będzie deszczu, igły drzew mogą pobierać wilgoć z mgieł, nadpływających znad morza. Energia słoneczna zasila te lasy nie przez miesiąc, jak w tajdze, ale przez pól roku. Te drzewa iglaste rosną dziesięć razy szybciej niż te, bliżej Arktyki, a żyją tysiące lat. W jednym z kalifornijskich parków rosną trzy spośród najwyższych drzew świata, są wielkości trzydziestopiętrowego budynku. Te lasy rosły na długo przed tym, zanim człowiek zaczął chodzić po ziemi i takie same drzewa rosły tu tez 20 mln lat temu, zanim wypiętrzyły się Alpy, czy góry Skaliste. W tych lasach iglastych olbrzymów jest więcej żywej materii, niż w jakiejkolwiek dżungli, cala jednak jest skupiona na drzewach. Są one tak trudno jadalne, jak te z tajgi, więc zwierząt jest tu niewiele. Wiosenną pora, świerkowe kuny wyruszają na poszukiwanie pożywienia, do którego zaliczają się jaja ptaków. Jednak by żyć tu na stale, kuna potrzebuje bardziej stałego pożywienia. Wiewiórki nauczyły się magazynować swoje jedzenie, więc mogą żywić się przez cały rok. Wiele zwierząt przychodzi tu na świat i uczy się wejścia w swe dorośle Zycie. Amerykańskie lasy iglaste nie są najbogatsze pod względem życia zwierzęcego. Po mimo braku dużej ilości drzew, tutejsze drzewa są niezwykle. Olbrzymia sekwoja, to największy żywy organizm na świecie. Waży tyle, co dziesięć płetwali błękitnych. Za to w pobliskich górach rosną sosny ościste, najstarsze organizmy na naszej planecie. Niektóre są tam już od pięciu tysięcy lat